De bankensector heeft een onder gemiddelde weging in ons beleid. De sector heeft een weging van 5 procent. Onze top-picks zijn:

• ABN Amro
• ING
• Kas Bank

Banken zijn van vitaal belang voor de economie. In de VS is de stimulering door de FED aan zijn einde aan gekomen. De Amerikaanse centrale bank heeft inmiddels tot tweemaal toe verhoogd naar het huidige niveau van 0,75%. In Europa, Japan en China stimuleren de centrale banken nog volop om de kwakkelende en met schulden overladen economieën uit het dal te laten krabbelen. De verwachting is wel dat de ECB haar stimuleringsprogramma in 2017 gaat afbouwen.

• Europese banken zijn ook in 2017 nog steeds te zwak gekapitaliseerd. Risico’s blijven groot.
• Strenge regelgeving van de ECB beperkt de armslag van de Europese banken bijvoorbeeld op het gebied van de kredietverlening. Dat beperkt de winstgevendheid.
• Amerikaanse banken zullen profijt hebben van het aantreden van Donald Trump als nieuwe president. De strenge regelgeving zal waarschijnlijk deels afgebouwd worden.
• FinTech startups dwingen gevestigde banken hun organisatie op de kop te zetten

Na jaren van crisis begint het bankwezen weer tekenen van hernieuwde dynamiek te vertonen. De kapitaalbuffers zijn verhoogd en versterkt en banken hebben stevig het mes in de kosten gezet. De winstgevendheid laat echter nog steeds te wensen over. De Return on Equity (RoE) blijft al jaren steken in de bandbreedte 8% - 10%. Laat dat nu ook het niveau zijn van de Cost of Equity. De waarderingen voor banken laten ook te wensen over. Waarschijnlijk maken beleggers zich zorgen over de toekomstige winstgevendheid.

 

Anders gezegd, het herstel van de banken is bleekjes en lijkt in dat opzicht erg op dat van de brede economie. Het begint er meer en meer op te lijken dat de sector gevangen zit in een moeras van middelmatige prestaties. Die middelmatigheid kan weleens de norm voor de komende jaren worden. Het waarom wordt geleidelijk aan steeds duidelijker. Zo groeit de omzet steeds langzamer. In de jaren 2015 – 2016 bedroeg de groei 3%. In de vijf jaar daarvoor bedroeg de groei het dubbele. En dan is er natuurlijk de digitale dreiging. Digitale nieuwkomers vormen een zeer reële bedreiging voor de relatie met de klant en zetten in verschillende onderdelen van Retail banking de marges onder druk. Ook beginnen banken in Opkomende Markten marktaandeel te verliezen voor sommige producten. En last but not least, er dient zich een nieuwe concurrent aan. Platforms als Alibaba, Amazon en Tencent hebben hun oog laten vallen op de klant van de bank.

 

Onderzoek van McKinsey naar de gezondheid van het wereldwijde bankwezen laat ook nog enkele opmerkelijke trends zien. Waarderingen in bankenland lopen nog steeds sterk uiteen. In een nog niet zo ver verleden waren die verschillen vooral toe te schrijven aan de geografie. Banken in aantrekkelijke markten hadden een hogere waardering. Dat is nu niet langer het geval. Verschillen in waarderingen zijn nu vooral terug te voeren op het gehanteerde businessmodel en op de strategie. Zorgwekkend is de digitale dreiging. Die neemt veel sneller toe dan verwacht. Als particuliere en zakelijke klanten de nieuwe digitale technologieën even snel omarmen als in het verleden dan kan de RoE zomaar wegzakken naar een niveau van 5,2% in 2025, een onhoudbaar laag niveau. Banken kunnen deze bedreiging deels tenietdoen door volledig in te zetten op de digitalisering van hun bedrijf. Een verregaande en allesomvattende digitalisering zal de RoE van de banken met 2,5% kunnen verbeteren en daarmee het verlies in het bovenstaande worstcasescenario deels compenseren. Nog los daarvan, geen enkele bank kan zich de luxe veroorloven niet in te zetten op digitalisering. Wie dat niet doet, lijdt niet alleen economisch verliezen, maar zet zichzelf ook buitenspel in de komende fase van digitaal bankieren.





















Die digitale toekomst zal bevochten moeten worden, niet op de fintechs zoals eerder gevreesd, maar vooral op de bovengenoemde platformbedrijven. Deze digitale reuzen bouwen ecosystemen, die de kosten voor klanten verlagen en hun klantgemak verhogen. Dat smaakt uiteindelijk naar meer. De techreuzen zijn vaardig in het ontrafelen van data om de resultaten daarvan weer in de praktijk toe te passen. Deze bedrijven doen de grenzen tussen traditionele industrieën vervagen en bieden hun klanten een steeds breder assortiment aan producten en diensten. Op die manier hebben ze een vooraanstaande positie verworven in de belevingswereld van de klant. Het gevaar is meer dan reeël dat deze platforms hun aandacht gaan richten op de meest lucratieve kant van het bankbedrijf, namelijk de distributie van bancaire producten en diensten. Daar komt 65% van de winst van de bank vandaan en de RoE bedraagt 20%. Voor de banken resteren dan kernactiviteiten als het uitlenen van gelden. Dat is vanuit een oogpunt van winstgevendheid een stuk minder interessant. De RoE van deze activiteiten bedraagt slechts 4,4%. De waarheid is ook, dat de digitale platforms een royale voorsprong hebben als het gaat om het distribueren van producten en diensten.

 

Bedrijven als Amazon en Alibaba zouden de wereldeconomie omturnen in ecosystemen waar de klant voor alles en nog wat terecht kan. Het is nog lang niet zover. Banken moeten echter wel beseffen dat de uitbouw van ecosystemen gevolgen voor de bank zelf zal hebben. Moeten ze deel worden van die ecosystemen of de concurrentie ermee aangaan. Dat laatste zal niet meevallen, maar het hoeft ook geen hopeloze strijd te zijn. Banken genieten nog enkele voordelen boven hun digitale concurrenten. De klant vertrouwt nog steeds liever zijn geld aan banken toe dan aan de grote techreuzen. Banken zitten bovendien op bergen uniek data die ze kunnen inzetten om concurrerende platformen te bouwen. Als dat wel doordacht gebeurt dan zouden banken zelfs marktaandeel kunnen winnen in segmenten die weinig of niets met bankieren te maken hebben. In het gunstigste geval zou de RoE dan kunnen stijgen naar 14% en dat is ver boven het huidige niveau.

 

Of banken nu wel of niet geloven in een economie die gebouwd is op ecosystemen. Een digitale transformatie is in elk geval onontkoombaar. De wereld wordt steeds digitaler en data georiënteerd. Banken moeten ook meer klant georiënteerd werken in plaats van het accent te leggen op de verkoop van producten en diensten. Dan helpt het om de nadruk te leggen, waarin ze zich onderscheiden. Daarmee kunnen ze ook in de toekomst de klant verlokken. Dat alles gecombineerd moet helpen de strijd met de ecosystemen aan te kunnen.